आस्मा नराल
नेपाली समाजले सधैँ दोस्रो दर्जामा राखेको प्रकृतिको अनुपम उपहार हो नारी शक्ति । जसलाई आमा चाहिन्छ, दिदीबहिनी चाहिन्छ अनि श्रीमती पनि तर किन छोरी जन्मिए पछि नाक खुम्च्याउँछ नेपाली समाज ? हरेक प्रश्नप्रति अनुत्तरित छ हाम्रो समाजमा । ठुला–ठुला नारी अधिकारका कुरा गर्नेहरूले पनि व्यवहारमा भने उतारेको देखिँदै ।
विश्वभरका महिलाहरूको उपलब्धि, शक्ति र योगदानको सम्मान गर्न हरेक वर्ष ८ मार्चमा अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवस मनाइन्छ । यो महिलाहरूको सामाजिक, आर्थिक, साँस्कृतिक र राजनीतिक उपलब्धिहरूलाई मान्यता दिने समर्पित दिन हो । साथै यो दिनले लैङ्गिक समानता र महिला अधिकारलाई पनि प्रवर्धन गर्दछ ।
महिला दिवस मनाउने विचार २० औँ शताब्दीको सुरुवातसँगै सुरु भएको थियो । जब महिलाहरूले राम्रो काम गर्ने अवस्था, मतदान अधिकार र समान अवसरहरूको लागि आवाज उठाउन थाले तब १९७७ मा, संयुक्त राष्ट्र सङ्घले आधिकारिक रूपमा ८ मार्चलाई अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवसको रूपमा मान्यता दियो र त्यसै दिनदेखि हरेक बर्ष विश्वभरका देशहरूलाई यो दिवस मनाउन प्रोत्साहित गर्यो ।
समाजको हरेक पक्षमा महिलाहरूले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छन् । जसमध्ये नेता, वैज्ञानिक, शिक्षक, डाक्टर , वकिल र ठुला–ठुला उद्यमी हुनुदेखि परिवार र समुदायको व्यवस्थापन गर्नु साथै राष्ट्रहरूको प्रगतिमा महिलाहरुले महत्वपूर्ण योगदान पुर्याइरहेका छन । उल्लेखनीय उपलब्धिहरूको बावजुद, धेरै महिलाहरूले अझै पनि भेदभाव, असमान तलब, शिक्षामा सीमित पहुँच र हिंसाजस्ता चुनौतीहरूको सामना गर्नु परिहेको छ । महिला दिवसले हामीलाई सम्झाउँछ कि वास्तविक समानता सुनिश्चित गर्न अझै धेरै काम गर्न बाँकी छ ।
महिला दिवसको विषयवस्तु हरेक वर्ष परिवर्तन हुन्छ, सशक्तीकरण, नेतृत्व, नवप्रवर्तन र समावेशीकरण जस्ता महत्वपूर्ण मुद्दाहरूमा केन्द्रित हुन्छ । उत्सवहरूमा सेमिनार, साँस्कृतिक कार्यक्रम, पुरस्कार समारोह, र महिला अधिकार र लैङ्गिक समानतालाई उजागर गर्ने जागरण अभियानहरू समावेश हुन्छन् ।
अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवस केवल एक उत्सव मात्र होइन, कार्यको लागि आह्वान पनि हो । यसले मानिसहरूलाई जीवनको हरेक क्षेत्रमा महिलाहरूलाई सम्मान, समर्थन र सशक्तीकरण गर्न प्रेरित गर्दछ । महिलाहरूलाई मूल्यवान र उत्थान गर्ने समाज सबैका लागि वृहत्तर न्याय, शान्ति र विकासतर्फ अघि बढ्छ ।
जय नारी शक्